משפטי מעגל

נוסחה, קוד, ויזואליזציה: שלוש דרכים להבין את אותו מושג

זווית היקפית = חצי מרכזית — שלושה ייצוגים של אותו רעיון

ויזואלי — "אני רואה את זה"
O 120° 60° A B P inscribed = ½ × central
נוסחה — "אני מבין את היחס"
זווית היקפית
inscribed = ½ × central
זווית מרכזית = קשת
central = arc
תאלס (חצי מעגל)
arc = 180° ⇒ inscribed = 90°
משיק ⊥ רדיוס
tangentradius = 90°
קוד מפורק — "אני עוקב אחרי השלבים"
# Step 1: central angle = arc
central = arc_degrees

# Step 2: inscribed = half
inscribed = central / 2

# Step 3: arc length on circle
arc_len = (arc/360) * 2π * r
כל שורה = פעולה אחת בלבד
בשפה פשוטה (ללא קוד)
1. הזווית המרכזית שווה לקשת: 120° קשת = 120° מרכזית
2. חלקו ב-2 לזווית היקפית: 120 / 2 = 60°
3. אורך הקשת: (120/360) × 2π × r

שימו לב: הצבעים עקביים — מרכזית בכחול, היקפית בסגול, קשת בכתום, רדיוס בירוק. המיפוי הזה הוא מנגנון הלמידה — לא כל ייצוג בנפרד, אלא החיבורים ביניהם.

מיפוי בין ייצוגים

כל שורה היא אותו דבר בשלוש צורות שונות:

מתמטיקה קוד Python ויזואלי (SVG) צבע
r (רדיוס) self.radius קו מקווקו ירוק O→A
זווית מרכזית central_angle קשת כחולה במרכז O
זווית היקפית inscribed_angle קווים סגולים PA ו-PB
קשת arc_degrees קשת כתומה עבה על המעגל
מיתר chord קטע טורקיז A–B
משיק tangent קו ורוד משיק למעגל

מחשבון אינטראקטיבי

שנו את הערכים וראו את כל שלושת הייצוגים מתעדכנים יחד:

ויזואלי
חישוב שלב אחרי שלב

8 משפטי מעגל

1 זווית מרכזית = קשת

הזווית במרכז המעגל שווה בדיוק לקשת שהיא חוסמת.

# central angle = arc central = arc_degrees # always equal
θ central = arc

2 זווית היקפית = חצי הזווית המרכזית

זווית שקודקודה על המעגל וזרועותיה חוסמות קשת — שווה לחצי הזווית המרכזית הנשענת על אותה קשת.

# inscribed = arc / 2 inscribed = arc / 2
P inscribed = arc/2

3 משפט תאלס: חצי מעגל = 90°

זווית היקפית הנשענת על קוטר היא תמיד 90° (קשת = 180°, חצי = 90°).

# Thales: arc = 180 => inscribed = 90 angle = 180 / 2 # always 90°
90° semicircle ⇒ 90°

4 משיק ⊥ רדיוס = 90°

משיק למעגל מאונך לרדיוס בנקודת ההשקה.

# tangent perpendicular to radius tangent_radius_angle = 90 # always
O T tangent ⊥ radius = 90°

5 משיק-מיתר = קשת / 2

הזווית בין משיק למיתר שווה לחצי הקשת הנחסמת.

# tangent-chord angle angle = intercepted_arc / 2

6 מיתרים חותכים: (קשת1 + קשת2) / 2

כאשר שני מיתרים נחתכים בתוך המעגל, הזווית = ממוצע שתי הקשתות.

# intersecting chords angle = (arc1 + arc2) / 2

7 זווית חיצונית = |רחוקה - קרובה| / 2

שני חותכים שנפגשים מחוץ למעגל: הזווית = הפרש הקשתות חלקי 2.

# external (secant-secant) angle = abs(far - near) / 2

8 חזקת נקודה: PA×PB = PC×PD

מכפלות קטעי שני מיתרים חותכים שוות. נכון גם לחותכים חיצוניים.

# power of a point power = PA * PB PD = power / PC

תובנה מרכזית: כל הזוויות ההיקפיות הנשענות על אותה קשת שוות זו לזו. זה נובע ישירות ממשפט 2: אם כולן חצי מאותה קשת — כולן שוות. כך ניתן להוכיח שוויון זוויות בלי למדוד.

קוד Python מלא

הקוד המלא נמצא בקובץ circle_theorems_calculator.py — כולל 8 משפטים, ויזואליזציה, ותפריט אינטראקטיבי.

class CircleTheoremsCalculator:
    """Calculate and visualize circle angle theorems."""

    def __init__(self, radius=5, center=(0, 0)):
        self.radius = radius
        self.center = center

    # Theorem 1: Central angle = arc
    def central_angle(self, arc_degrees):
        arc_length = (arc_degrees / 360) * 2 * math.pi * self.radius
        return {'central_angle': arc_degrees, 'arc_length': arc_length}

    # Theorem 2: Inscribed = arc / 2
    def inscribed_angle_from_arc(self, arc_degrees):
        inscribed = arc_degrees / 2
        return {'inscribed_angle': inscribed, 'arc': arc_degrees}

    # Theorem 3: Semicircle = 90°
    def angle_in_semicircle(self):
        return {'inscribed_angle': 90.0, 'arc': 180.0}

    # Theorem 4: Tangent ⊥ radius = 90°
    def tangent_radius_angle(self):
        return {'angle': 90.0}

    # Theorem 5: Tangent-chord = arc / 2
    def tangent_chord_angle(self, intercepted_arc):
        return {'angle': intercepted_arc / 2}

    # Theorem 6: Intersecting chords
    def intersecting_chords_angle(self, arc1, arc2):
        return {'angle': (arc1 + arc2) / 2}

    # Theorem 7: External angle
    def external_angle(self, far_arc, near_arc):
        return {'angle': abs(far_arc - near_arc) / 2}

    # Theorem 8: Power of a point
    def power_of_point_chords(self, PA, PB, PC):
        PD = (PA * PB) / PC
        return {'PD': PD, 'power': PA * PB}

# Run: python circle_theorems_calculator.py

זכרו: הקוד הוא תרגום של המשפטים, לא מקור ההבנה. מישהו היה צריך לדעת שזווית היקפית = חצי קשת כדי לכתוב את arc / 2. הערך של הקוד: פירוק הנוסחה לשלבים ניתנים לעקיבה, אימות עם ערכים אמיתיים, ואיתור שגיאות.